Τον Φεβρουάριο του 2003, στο πρώτο μαζικό συλλαλητήριο της τουρκοκυπριακής αντιπολίτευσης στην Πλατεία Ινονού, στην κατεχόμενη Λευκωσία, ένας νεαρός Τουρκοκύπριος ξεδίπλωσε και ανέμισε τη σημαία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ήταν η πρώτη φορά - η πρώτη από το 1963 για την ακρίβεια - που η σημαία αυτή εμφανιζόταν στους δρόμους τού άλλοτε τουρκικού θύλακα της Λευκωσίας. Η ενέργεια του νεαρού προκάλεσε την αντίδραση άλλων διαδηλωτών που του άρπαξαν τη σημαία και έδωσε το έναυσμα για ένα νέο κύκλο αντιπαράθεσης ανάμεσα στους υποστηρικτές της διαίρεσης και τους υπέρμαχους της λύσης. Όταν, το βράδυ της ίδιας μέρας, σε μια τηλεοπτική συζήτηση, το περιστατικό αυτό μετατράπηκε σε κύριο σημείο τριβής, κάποιος τηλεθεατής τηλεφώνησε και ρώτησε τους παρευρισκόμενους γιατί τους ενόχλησε τόσο η σημαία του κράτους το οποίο ιδρύθηκε με τη σύμπραξη των Τουρκοκυπρίων. Και στο κάτω - κάτω, σχολίασε ο τηλεθεατής, τη σημαία αυτή, Τουρκοκύπριος τη δημιούργησε. Ο Ισμέτ Γκιουνέι. Το όνομα ήταν γνωστό στα κατεχόμενα, αφού είναι ένας από τους παλαιότερους Τ/Κ ζωγράφους. Πολύ λίγοι, όμως, γνώριζαν ότι εκείνος ή έστω πως ένας Τουρκοκύπριος σχεδίασε τη σημαία. Και ελάχιστοι το γνωρίζουν στις ελεύθερες περιοχές. Δεν είναι παράξενο; Ελάχιστοι Κύπριοι γνωρίζουν την ιστορία της σημαίας - γιατί έχει κι αυτή μια ξεχωριστή ιστορία να αφηγηθεί. Ο Ισμέτ Γκιουνέι, ηλικιωμένος πια, μας δέχτηκε στο σπίτι του, στην άλλη πλευρά της Πράσινης Γραμμής, μερικά βήματα από το Οδόφραγμα του Αγίου Κασσιανού και μας την αφηγήθηκε. Όπως μας είπε, είναι η πρώτη φορά που το κάνει στα ΜΜΕ.

Τα δύο «λάθη»
«Ήταν το 1960», θυμάται ο κ. Γκιουνέι, «όταν κτύπησε το τηλέφωνο στο σπίτι και μου ανακοίνωσαν ότι ήθελε να με δει ο Μακάριος. Ξαφνιάστηκα αλλά ετοιμάστηκα και πήγα στο Προεδρικό. Ο Μακάριος με δέχθηκε και μου ανακοίνωσε πως το σχέδιο που είχα υποβάλει, όταν έμαθα πως ζητούσαν προτάσεις για την κυπριακή σημαία, ήταν το καταλληλότερο και πως, το είχε επιλέξει για να γίνει η πρώτη σημαία της Κυπριακής Δημοκρατίας». Τον ευχαρίστησα, συνεχίζει, και εκείνος, «αφού κοίταξε το σχέδιο ξανά, γύρισε και με ρώτησε από πού είμαι. Από τη Λεμεσό, του απάντησα. Τότε, προβληματισμένος, μου είπε πως η σημαία είναι ωραία μεν αλλά έχει δύο λάθη. Λάθη; Τον ρώτησα. Ναι, μου απάντησε γελώντας εκείνος: Έπρεπε να είχες βάλει και δυο κουκκίδες στο χάρτη. Μια στη Λεμεσό και μια στην Παναγιά!». Ρωτήσαμε εάν υπήρχαν περιορισμοί στις προδιαγραφές και εάν αληθεύει πως είχαν αποκλειστεί, τότε, τόσο το κόκκινο όσο και το μπλε χρώμα (σ.σ. άλλωστε το 'Αρθρο 4 του Συντάγματος διέλαβε αργότερα πως «Η Δημοκρατία έχει ιδίαν σημαίαν ουδετέρου σχεδίου και χρώματος»). «Όχι», μας εξηγεί και προσθέτει πως το σκεπτικό του όταν σχεδίαζε τη σημαία, «αυτήν που επέλεξα τελικά από τέσσερις ή πέντε που είχα σκεφτεί», ήταν πως το άσπρο χρώμα συμβόλιζε την αγνότητα, το χρώμα του χαλκού την προέλευση του ονόματος της Κύπρου και οι κλάδοι ελιάς την ειρήνη. Όσο για την παρουσία του χάρτη της Κύπρου εξηγεί πως, θεώρησε ότι θα ενίσχυε μΆ αυτό τον τρόπο την ταυτότητα της σημαίας δεδομένου ότι το κράτος ήταν μικρό και άγνωστο. Ο Ισμέτ Γκιουνέι - άγνωστο κι αυτό - είναι ο άνθρωπος ο οποίος σχεδίασε και το θυρεό της Κυπριακής Δημοκρατίας, «κατά παραγγελία του Μακάριου» εκείνη την ημέρα. «Υπήρχε και κάποιο βραβείο;», ρωτάμε. «Ναι, πενήντα λίρες και, αργότερα, μια συγχαρητήρια επιστολή» που δεν την έχει πια.

Περήφανος
Τη μέρα εκείνη στο Προεδρικό, ο κ. Γκιουνέι είδε για πρώτη και για τελευταία φορά τον Μακάριο. Στην απορία μας εάν τον προσκάλεσαν στις επίσημες εκδηλώσεις που έγιναν αργότερα για την Ανακήρυξη, η απάντηση είναι αρνητική. Μόνο τις πενήντα λίρες και την επιστολή. Ποτέ ξανά, προσθέτει, δεν επικοινώνησε κανείς μαζί του, αν και το λέει με χαμόγελο - δεν δείχνει να αισθάνεται πικρία. Ποτέ δεν τον προσκάλεσαν σε κάποια εκδήλωση στα τρία χρόνια που έζησε ειρηνικά το κράτος εκείνο. Μετά, λέει, ήρθε το Ά63.
Για τους Τουρκοκύπριους, παρατηρεί, η σημαία αυτή δεν έχει καμία σημασία σήμερα. Έχει ταυτιστεί με τη μετά το 1963 κατάσταση και έτσι θεωρείται «η σημαία των Ελληνοκύπριων». Κανένας στα κατεχόμενα δεν τη βλέπει σαν δική του σημαία. Κανένας δεν θα μπορούσε να την έβλεπε έτσι τόσα χρόνια μετά, συνεχίζει. «Εσείς;», ρωτάμε. «Εγώ;», ρωτά χαμογελώντας. «Εγώ φυσικά και νιώθω περήφανος για κάτι που έφτιαξα. Ειδικά, τώρα, όταν σκέφτομαι πως αυτή η σημαία μπορεί να κυματίζει και στην Ευρωπαϊκή Ένωση...». Τον προλαβαίνουμε και του υποδεικνύουμε πως μπορεί και να μην κυματίζει. Ούτε κι αυτό δεν τον ενοχλεί. «Δεν έχετε υποβάλει συμμετοχή στον καινούργιο διαγωνισμό για τη σημαία;», ρωτάμε. (σ.σ. είχε γίνει διαγωνισμός το 2004 επί σχεδίου Ανάν). «Όχι», μας απαντά και αυτή τη φορά μας προλαμβάνει εκείνος, λέγοντας πως είπε να το αφήσει καλύτερα, σκεπτόμενος το πού κατέληξε η ιστορία την περασμένη φορά. «Δηλαδή, για το γούρι δεν λάβατε μέρος;», τον ρωτάμε. Γελά και μας λέει πως ελπίζει απλώς ότι «όλα θα πάνε καλύτερα αυτή τη φορά».

Μια ιδέα
Καθώς μιλούσαμε, ο κ. Γκιουνέι μάς έδειξε το πρόσφατο τεύχος ενός τουρκικού περιοδικού στο οποίο είχαν ζητήσει, από τον ίδιο και από άλλους ζωγράφους στα κατεχόμενα, να σχεδιάσουν μια νέα σημαία για την Κύπρο. Αυτή εδώ είναι η δική μου, μας είπε και μας έδειξε μια σημαία με οριζόντιες ρίγες, από το πάνω άκρο μέχρι το μέσον της άσπρες και κόκκινες, από το μέσον της μέχρι κάτω μπλε και άσπρες και στο κέντρο της σημαίας ο χάρτης της Κύπρου. Πρόσεξε πως δεν τη σχολιάζαμε για λίγο και τότε μας είπε πως οι οριζόντιες γραμμές και τα χρώματα ήταν απλώς μια ιδέα. «Μπορεί να παρεξηγηθεί η ιδέα, αν το δει κάποιος γεωγραφικά θα οδηγηθεί σε άλλα συμπεράσματα», σχολιάσαμε. Χαμογέλασε. «Είδατε; Αυτά τα πράγματα εύκολα παρεξηγούνται», μας είπε. «Οι γραμμές θα μπορούσαν να είναι και κάθετες».

Πηγή: Εφημερίδα Πολίτης